Bài viết

Theo thông tin từ CRS Legal Sidebar, bản cập nhật ngày 17/11/2026, các vụ kiện tại Mỹ đang tạo ra những cách diễn giải khác nhau về bản quyền AI tạo sinh. Tranh luận tập trung vào ba câu hỏi: ai được xem là tác giả, việc dùng tác phẩm để huấn luyện AI có được coi là fair use, và Quốc hội Mỹ có cần hành động hay không.
Trong Bartz v. Anthropic, tòa án nhận định việc huấn luyện mô hình bằng sách đã mua là fair use. Nhưng tòa phân biệt hoạt động đó với việc tải sách lậu để xây dựng một thư viện trung tâm: hành vi này không được xem là fair use. Ranh giới giữa cách thu thập dữ liệu và mục đích sử dụng vì thế trở thành điểm then chốt.
Ở Kadrey v. Meta, thẩm phán cũng kết luận hoạt động huấn luyện thuộc fair use. Tuy nhiên, nhận định này không khép lại tranh luận. Thẩm phán lưu ý rằng nguy cơ đầu ra AI làm loãng thị trường dành cho tác phẩm gốc có thể khiến những vụ việc sau được đánh giá khác đi.
Hai vụ án không tạo thành một quy tắc chung cho mọi mô hình hay mọi bộ dữ liệu. Chúng cho thấy kết quả có thể phụ thuộc vào nguồn tác phẩm, cách doanh nghiệp lưu trữ và sử dụng nội dung, cùng ảnh hưởng của sản phẩm AI lên thị trường sáng tạo.
Hướng dẫn đăng ký bản quyền của Copyright Office từ tháng 3/2023 yêu cầu người nộp đơn khai rõ phần nội dung do AI tạo. Tác phẩm có yếu tố AI chỉ có thể được bảo hộ đối với phần đóng góp của tác giả con người; người nộp đơn phải từ chối yêu cầu bảo hộ cho phần do AI tạo ra.
Quy định này khiến việc ghi nhận quy trình sáng tác trở nên thiết thực: người dùng AI cần phân biệt phần do mình tạo, lựa chọn hoặc chỉnh sửa với phần máy sinh ra. Với doanh nghiệp, hồ sơ rõ ràng có thể giúp xác định phạm vi quyền khi khai thác sản phẩm.
Disney, Universal và các đơn vị liên kết đang kiện Midjourney, cáo buộc đầu ra của dịch vụ tái tạo các nhân vật hư cấu có bản quyền. Đây là cáo buộc đang được tranh tụng, không phải kết luận của tòa. Vụ việc đặt thêm câu hỏi về trách nhiệm khi đầu ra AI gợi lại nhân vật được bảo hộ.
Theo tôi, doanh nghiệp AI không thể chỉ viện dẫn fair use như một lá chắn chung: nguồn dữ liệu và tác động thị trường đều có thể bị xem xét. Người sáng tạo cũng nên lưu lại đóng góp của mình để xác định rõ phần có thể yêu cầu bảo hộ.
Nguồn tham khảo: CRS Legal Sidebar
Tác giả: Cường Nguyễn — Founder AI Ops Solutions | Verified n8n Creator. Kết nối: Facebook · LinkedIn · YouTube · TikTok
Bài viết là góc nhìn cá nhân của tác giả, mang tính tham khảo — không phải tin tức báo chí.
Đừng bỏ lỡ bài viết tiếp theo. Đăng ký để nhận trong inbox.

Tác giả
Tôi là Cường Nguyễn - Founder của AI Ops Solutions.
Tôi từng là Logistics Operations Manager và đồng sáng lập thương hiệu CATCA - #1 Shopee ngành Pet Care.