Việt Nam đổi cơ chế hỗ trợ startup công nghệ, AI

Việt Nam đang đề xuất thay cách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa theo hướng tập trung hơn vào công nghệ, đổi mới sáng tạo và dữ liệu. Theo VietnamPlus, ngày 28/8/2026, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã thảo luận dự thảo Luật Phát triển Doanh nghiệp nhỏ và vừa, nhằm thay thế Luật Hỗ trợ DNNVV năm 2017.

Với nhóm startup công nghệ và AI, điểm đáng chú ý không nằm ở một gói ưu đãi mới đơn lẻ, mà ở ý định đổi cách Nhà nước chọn vấn đề để can thiệp: bỏ hỗ trợ dàn trải, chuyển sang chính sách theo dữ liệu và mục tiêu tăng trưởng.

Luật mới hướng tới quản trị dựa trên dữ liệu

Dự thảo luật gồm 5 chương, 35 điều. Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết định hướng cốt lõi là chuyển từ “hỗ trợ doanh nghiệp” sang “tạo điều kiện để phát triển”. Cách tiếp cận này đặt trọng tâm vào việc gỡ các rào cản thực tế thay vì phân bổ hỗ trợ cào bằng.

Dự thảo đề xuất quản trị dựa trên dữ liệu, thúc đẩy số hóa toàn diện và tăng liên kết giữa viện, trường, quỹ đầu tư mạo hiểm cùng các doanh nghiệp công nghệ lớn. Đây là cấu trúc cần thiết cho startup AI, vốn phụ thuộc đồng thời vào nhân lực nghiên cứu, hạ tầng công nghệ, khách hàng thử nghiệm và nguồn vốn chấp nhận rủi ro.

Tôi đánh giá đây là tín hiệu đúng hướng: AI không phát triển nhờ các khẩu hiệu “chuyển đổi số”, mà cần dữ liệu minh bạch và các đầu mối thực sự có khả năng mua, thử nghiệm hoặc đầu tư vào sản phẩm.

Hai luồng chính sách, AI nằm trong nhóm bứt phá

Dự thảo thiết lập 2 luồng chính sách. Luồng thứ nhất xử lý các nút thắt phổ biến của DNNVV như vốn, mặt bằng và công nghệ. Luồng thứ hai là chính sách mục tiêu dành cho startup sáng tạo công nghệ, AI, doanh nghiệp tham gia chuỗi giá trị và các hộ kinh doanh chuyển đổi.

Việc gọi đích danh AI trong nhóm cần chính sách mục tiêu có ý nghĩa hơn một chi tiết kỹ thuật. Nó thừa nhận startup AI có chu kỳ đầu tư, mức độ bất định và nhu cầu tiếp cận hệ sinh thái khác với phần lớn doanh nghiệp nhỏ truyền thống.

Vốn mạo hiểm là phép thử của dự luật

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi nhấn mạnh cơ chế chia sẻ rủi ro vốn nhà nước cho đầu tư mạo hiểm công nghệ, cùng yêu cầu minh bạch dữ liệu số. Nếu được thiết kế rõ ràng, đây có thể là phần tạo khác biệt lớn nhất của luật.

Nhưng tôi cho rằng điều quan trọng là cơ chế thực thi phải tránh biến “chia sẻ rủi ro” thành chia đều rủi ro cho ngân sách. Vốn mạo hiểm cần quyền chấp nhận thất bại; đổi lại, tiêu chí lựa chọn, dữ liệu và trách nhiệm giải trình phải đủ chặt.

Điểm cần nhớ

• Dự thảo Luật Phát triển DNNVV sẽ thay thế luật năm 2017.
• Dự thảo có 5 chương, 35 điều và đề xuất quản trị doanh nghiệp dựa trên dữ liệu.
• Startup sáng tạo công nghệ và AI thuộc nhóm hưởng chính sách mục tiêu bứt phá.
• Liên kết viện trường, quỹ đầu tư mạo hiểm và doanh nghiệp công nghệ lớn là một trụ cột của hướng tiếp cận mới.
• Cơ chế chia sẻ rủi ro vốn nhà nước cho đầu tư mạo hiểm công nghệ sẽ quyết định sức nặng thực tế của dự luật.

Nguồn tham khảo: VietnamPlus