Việt Nam chuẩn bị khung phát triển SME và startup AI

Ủy ban Thường vụ Quốc hội vừa thảo luận dự thảo Luật Phát triển Doanh nghiệp nhỏ và vừa, thay thế Luật Hỗ trợ DNNVV năm 2017. Theo VietnamPlus, dự luật gồm 5 chương, 35 điều, với định hướng đổi cách Nhà nước tiếp cận doanh nghiệp: từ hỗ trợ từng việc sang kiến tạo điều kiện phát triển.

Với nhóm startup AI Việt Nam, đây là tín hiệu đáng chú ý vì các điểm nghẽn lớn nhất thường không nằm ở ý tưởng hay mô hình LLM, mà ở vốn, dữ liệu, khách hàng đầu tiên và khả năng thương mại hóa nghiên cứu.

Chuyển từ xin hỗ trợ sang quản trị bằng dữ liệu

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết dự luật chuyển trọng tâm từ “hỗ trợ doanh nghiệp” sang “kiến tạo điều kiện phát triển”, dựa trên data-driven administration. Mục tiêu là xóa bỏ cơ chế xin – cho và tổ chức lại cách chính sách tiếp cận doanh nghiệp.

Đây là thay đổi đúng hướng. Một startup AI không cần thêm một bộ hồ sơ để chứng minh mình “xứng đáng được hỗ trợ”; họ cần quy trình rõ ràng, dữ liệu liên thông và tiêu chí đủ minh bạch để biết mình có thể tiếp cận chính sách hay không.

Vốn mạo hiểm và liên kết nghiên cứu là điểm then chốt

Dự luật đặt vấn đề kết nối viện nghiên cứu, trường đại học, quỹ đầu tư mạo hiểm và doanh nghiệp công nghệ lớn. Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Quốc hội Phan Văn Mai nhấn mạnh chính sách sẽ luật hóa ưu đãi thuế, xử lý điểm nghẽn mặt bằng công nghệ số và làm rõ cơ chế chia sẻ rủi ro khi sử dụng vốn nhà nước đầu tư cho startup đổi mới sáng tạo.

Chi tiết “chia sẻ rủi ro” đáng để theo dõi nhất. AI là lĩnh vực có tỷ lệ thử nghiệm cao, chi phí hạ tầng và nhân lực lớn, trong khi thời gian tạo doanh thu có thể dài. Nếu cơ chế này chỉ dừng ở khẩu hiệu, startup vẫn sẽ tìm vốn bên ngoài; nếu thiết kế tốt, nó có thể kéo vốn tư nhân vào những dự án công nghệ sâu.

Luật mới sẽ được đo bằng khả năng triển khai

Việc đưa ưu đãi thuế, hạ tầng công nghệ số và mạng lưới liên kết vào luật tạo nền móng tốt hơn cho SME công nghệ. Nhưng luật không tự sinh ra khách hàng cho sản phẩm AI, cũng không tự giải quyết chất lượng dữ liệu hay năng lực mua sắm công nghệ của doanh nghiệp.

Tôi cho rằng giá trị thực của dự luật sẽ nằm ở khâu thực thi: liệu startup có tiếp cận được chính sách nhanh hơn, hay chỉ gặp một phiên bản số hóa của thủ tục cũ.

Điểm cần nhớ

• Luật Phát triển DNNVV dự kiến thay thế Luật Hỗ trợ DNNVV năm 2017.
• Dự thảo có 5 chương, 35 điều, chuyển hướng sang quản trị dựa trên dữ liệu.
• Startup AI được hưởng lợi tiềm năng từ liên kết đại học, viện nghiên cứu, quỹ mạo hiểm và doanh nghiệp công nghệ lớn.
• Cơ chế chia sẻ rủi ro với vốn nhà nước có thể quyết định sức hút của đầu tư đổi mới sáng tạo.
• Ưu đãi thuế và xử lý mặt bằng công nghệ số cần đi kèm quy trình triển khai minh bạch.

Nguồn tham khảo: VietnamPlus